DIK - Deutsche Islam Konferenz - İslami Cenaze Törenleri

Navigasyon ve hizmetler

Almanya'da İslami cenaze törenleri

Azmera her cuma Frankfurt'u bir uçtan diğer uca geçerek 1996 yılından beri Müslümanların da defnedildikleri Heiligenstock mezarlığına gidiyor. Haftada bir anne ve babasının mezarını ziyaret ediyor, bu sefer yanında kırmızı çiçekli begonya getirmiş. Azmera'nın babası yedi yıl önce vefat ettiğinde, cenazenin Frankfurt’ta defnedileceği kararı hemen verilmiş. Esasında Etiyopyalı olan aile zamanında önce Sudan’a oradan da Almanya’ya iltica etmiş. Anavatanları ile hiçbir ilişkileri kalmamış. Azmera 20 yıldan beri Frankfurt’ta yaşıyor ve üç çocuk annesi. Mensubu olduğu dini, taktığı başörtüsü sayesinde anlamak mümkün.

Belediye Mezarlığında Müslümanlara Özel Bölüm

Hessen eyaletinin bu metropolün atmosferinde görülen İslami çeşitlilik, ağaçlar ve yüksek çitlerle mezarlığın diğer bölümünden ayrılmış Müslümanlara özel bölümüne de yansıyor. Bu bölümde, kökleri dünyanın çok değişik bölgelerinde olan insanlar yatıyor. Örneğin Türkiye, İran, Bosna ve Pakistan asıllı Müslümanlar. Merhumlar, İslam dininin öngördüğü şekilde yana yatırılarak ve yüzleri Mekke'ye dönük olarak gömülüyor. Mezarlık alanı doğru yöne (Güneydoğu) bakmasına rağmen, cenaze sahiplerinin tam dini törelere uygun şekilde bir defin işlemi yapması mümkün değil. Çünkü Hessen eyaletinin defin yasası tabutla birlikte gömülmeyi zorunlu kılıyor.

Hamburg (1997'den beri), Schleswig-Holstein (2005) ve Aşağı Saksonya (2006) gibi diğer bazı eyaletler ise defin yasalarında değişiklik yapıp kefen bezi ile gömülmeye izin vererek mevzuatlarını Müslüman vatandaşların dini geleneklerine uygun hale getirmiştir. Kuzey Ren Vestfalya eyaletinde ise kanun koyucu tabut ile gömülme zorunluluğuna ilişkin karar verme yetkisini mezarlık idarelerine devretmiştir.

Mezarlık Yönetmelikleri Ebedi Huzura Engel

Mezar kullanma süreleri eyalet ve belediyelere göre değişmektedir. İslam geleneğine göre ebedi huzuru sağlayabilecek mezar yerini sonsuza dek kullanma hakkı Almanya topraklarında ancak seçme mezar olarak adlandırılan parsellerde mümkün olabilmektedir. Seçme mezar parsellerinde kullanım hakkı 25 sene sonunda dolmasına rağmen, mezarlık yönetmeliklerine göre kullanım hakkını uzatma olanağı bulunmaktadır. Ancak bu süre uzatma hakkı sıra mezar parsellerinde geçerli değildir. Müslümanlar için öngörülen mezarlıkların çoğunda merhum yakınlarının seçme mezar parseli ile sıra mezar parseli arasında seçim yapma hakkı bulunmaktadır. Aachen şehri hariç. Bu şehirde 1981 yılından beri Müslümanların defnedilebilecekleri bir mezarlık bulunmaktadır, hatta tabutsuz defin izni bile verilmektedir. Ancak Müslümanlara ayrılan mezarlık bölümünde sadece sıra mezar parselleri öngörülmüştür ve bu parsellerin kullanım süresi 25 yıl sonra dolmaktadır. Aachen Mezarlıkları Bölüm Müdürü Karl Keupen "Ne olacağını zaman içinde göreceğiz" diyor, nitekim ilk mezarların kullanım süreleri daha şimdiden dolmuş durumda.

İslam ülkelerinde yaygın olan cenazenin ölümle aynı günde kaldırılma uygulaması idari nedenlerden dolayı Almanya’da mümkün değil. Aynı zamanda çoğu eyalet yasasında ölüm zamanı ile gömülme arasında en az 48 saatlik bir sürenin geçmesi zorunlu kılınmıştır. Bu yasa Hamburg eyaletinde daha esnek uygulanmaktadır. Hamburg mezarlıkları basın sözcüsü Lutz Rehkopf’a göre "Tıbbi bir engel olmadığı takdirde daha kısa bir defin süresi mümkündür."

Mezarlık Seçiminde Duygusal Nedenler Etkili

Almanya'da vefat eden Müslüman göçmenlerin yaklaşık yüzde 90'ı duygusal nedenlerden dolayı geldikleri ülkelerde defnedilmektedir. Çalışmak için Almanya’ya  gelen bu insanlar zaman içinde kendilerini Almanya'da evlerinde hissedemediklerinden, "yabancı topraklarda" defnedilmek istememekte ve anavatanlarında huzur içinde yatmayı tercih etmektedirler. Müslüman cenaze şirketlerinin ve merhum yakınlarının açıklamalarına göre cenazelerin transferi aynı zamanda maliyet nedeni ile de tercih edilmektedir. On yıldan beri Rhein-Main bölgesinde bir cenaze şirketi işleten Yaşar Yürük'ün yaptığı hesaplamaya göre cenazenin anavatanda defni için 2000 ile 2500 Euro ödenmesi gerekmektedir, bu maliyete merhum yakınlarından iki kişinin uçak bileti masrafları da dahildir. Burada ise mezar ücretleri de devreye girdiğinden cenazeler için daha yüksek masraf oluşmaktadır. Seçme mezar parselleri için 1500 Euro'ya varan ücretler talep edilmektedir ve kullanım süresinin 20 ile 25 sene sonunda dolması ile bu ücretin tekrar ödenmesi gerekir.

Yürük'ün son zamanlarda "yerel mezarlıklarda Müslüman cenazelerinin sayısı gün geçtikçe arttığını" tespit ediyor. Bu eğilim mezarlık idarecileri tarafından da doğrulanmaktadır. Frankfurt belediyesinde mezarlıklardan sorumlu Harald Hildmann: "İlk zamanlarda yetişkinlerden çok çocukların cenazeleri burada defnedildi. Yetişkinlerde ise genelde sadece ülkelerinden kaçmış olan mültecilerin cenazeleri ülkelerine gönderilemediği için buraya gömülüyordu."

Uyumun Mezar Tasarımına Etkisi

İlk gelen konuk işçi neslinin çocukları artık giderek kendilerini Almanya'ya ait hissetmeye başlıyorlar. Bu nedenle aile mezarlarının yakınlarında olmasını istiyor ve kendi cenazelerinin de Almanya'da defnedilmesini planlıyorlar. Müslümanların Almanya'ya alışıp yerleştiklerinin bir göstergesi de mezar süslemelerine yansıyor. İslami mezarlık bölümlerinde mezar taşlarında her ne kadar Kuran sureleri ve oryantal süslemeler çoğunlukta ise de gittikçe daha fazla mezar burada alışılageldik mezar estetiğine göre düzenleniyor. Mezarlar bitkiler ve çiçekler ile süsleniyor, hatta mezar taşlarının üzerinde işlenen melekler tarafından korunuyor.

Etiyopyalı çiftin mezarı, üstünde doğum ve ölüm tarihlerinin kazındığı basit bir ahşap mezar başlığı ile süslenmiş. Azmera'nın ekmiş olduğu kırmızı çiçekli altı begonya da mezar süsünü tamamlıyor. 38 yaşındaki Azmera, Hessen eyaletine özgü aksanıyla "ben de bir gün burada yatacağım" diyor. Sonra yeşil başörtüsünü düzeltip toprağı havalandırmak için eline tırmığı alıyor.

Canan Topçu, 06.08.2009

Yazar hakkında: Canan Topçu Alman İslam Konferansı katılımcısı olup Frankfurter Rundschau gazetesinde editör ve serbest muhabir olarak çalışmaktadır.

Ek bilgiler

Baba ve oğul

İslami içerikli Almanca rap müzik

Almanya'da Müslüman gençler yaptıkları rap müziğin şarkı sözleriyle yaralara parmak basıyor. Şarkı sözleri sadece İslam'la ilgili konuları işlemeyip bunun yanı sıra gençlikte suç eğilimi, baş örtüsü tartışması ve uyum politikaları gibi siyasi konuları da içeriyor.

Devamını oku: İslami içerikli Almanca rap müzik …

Dr. Wolfgang Schäuble

Bir Girişimden Ortak Bir Yola Doğru

2006 yılında zamanın Dr. Wolfgang Schäuble tarafından hayata geçirilen Alman İslam Konferansı sayesinde Alman devleti ve Almanya’daki Müslümanlar arasındaki ilişkilerin gelişmesini destekleyecek resmi bir çerçeve oluşturulmuştur.

Devamını oku: Bir Girişimden Ortak Bir Yola Doğru …

Dr. Necla Kelek

Dr. Necla Kelek ile Başörtüsü Üzerine Bir Söyleşi

Müslüman başörtüsü kavramı uzun yıllardan beri Almanya’da var olan bir olgudur. Pek çok Müslüman kadın başörtüsü seçiminde tamamen özgür iradeleri ile karar aldıklarını vurgulamaktadır.

Devamını oku: Dr. Necla Kelek ile Başörtüsü Üzerine Bir Söyleşi …

Marxloh’daki Merkez-Cami

Köln-Ehrenfeld ve Duisburg-Marxloh’daki Camiler

20 yılı aşkın bir süre boyunca Duisburg-Marxloh’daki bir kantin bir dua ve bir araya gelme mekanı olarak hizmet vermiştir Buranın 80 kilometre güneyinde bulunan Köln-Ehrenfeld’deki bir depo binası da 20 yılı aşkın bir süre boyunca Müslümanların ibadetlerini yerine getirmek için toplandıkları bir mekan olmuştur.

Devamını oku: Köln-Ehrenfeld ve Duisburg-Marxloh’daki Camiler …